raumsichten

de Vecht: een ‘grenzeloze’ levensader

De Vecht is een gezichtsbepalend element voor de Grafschaft Bentheim en de provincie Overijssel. Het vlakke landschap in het Vechtdal omzoomt de rivierloop met bossen, weilanden en akkers, heide en veen door de Grafschaft heen en stroomt over meer dan 182 km. in noord-westelijke richting tot in het Nederlandse Zwolle. Daar mondt de rivier, nu Overijsselse Vecht geheten, in het Zwarte Water uit en vindt haar weg via het Zwarte Meer, het Zwolle-IJsselkanaal en het IJsselmeer uiteindelijk naar de Noordzee.        

gebruik door de mens door de tijd heen
Al meer dan 10.000 jaar geleden vestigden mensen zich op hoger gelegen oeverwallen langs de Vecht. De rivier veranderde sindsdien haar loop steeds opnieuw. Regelmatige overstromingen in het 300 tot
500 meter brede dal eisten een voortdurende strijd om het bestaansrecht en voorzagen de mens tegelijkertijd van vruchtbare uiterwaarden. Al vroeg werd de Vecht als waterverbinding en energiebron voor molens gebruikt. De voor schepen bevaarbare handelsweg was tot in de 19e eeuw van doorslaggevend belang om van hieruit het Bentheimer zandsteen, turf, rogge en hout naar Nederland te vervoeren en andersom vee, Amerikaanse katoen en gebruiksgoederen. De transportfunctie ging in de 20e eeuw steeds verder verloren door de uitbreiding van het auto- en spoorwegennet. Daarnaast veranderden reguleringen van de rivier het beeld van de Vecht aanzienlijk. Sinds de jaren ’30 van de vorige eeuw greep de mens in met de bouw van stuwen in de rivier die bedoeld waren om bescherming te garanderen tegen overstromingen en een gecontroleerde irrigatie, afwatering en bemesting van nabijgelegen akkerland mogelijk maakten. Het gebruik van kunstmest in de geďndustrialiseerde landbouw na 1945 maakte dit laatste overbodig. De normalisering van de Vecht, de aanleg van uitgebreide rioleringsnetwerken, de toenemende bodemverdichting en de ontwatering der landbouwgronden veranderden bovendien de waterstand. In de jaren ‘60 werd de rivier verbreed en verder ingedijkt. De zogenaamde ‘dode armen’ bleven over. Zij doen nu als biotoop dienst, staan gedeeltelijk onder natuurbescherming of zullen weer met de Vecht worden verbonden.

natuurlijke inrichting
Vanwege de lange geschiedenis en de nauwe verbondenheid van de bevolking met de rivier kwamen overwegingen op om de Vecht als natuurlijke ruimte te laten herleven in het culturele gedachtengoed. Als voorbeeld geldt de ver reikende
»Vechtvisie« in het Nederlandse deel van het Vechtdal waarin ecologische ruimte geschapen wordt voor de rivier. Sinds 1997 wordt daar een algehele verandering bewerkstelligd in een natuurlijke Vecht en een levendig uiterwaardenlandschap. Doelstellingen zijn het nakomen van de Europese Kaderrichtlijn Water (sinds 2000), de beveiliging van de algemene flora en fauna en het gedeeltelijk terugvoeren van de waterloop in de oude meanders. Met de »grensoverschrijdende Vechtdalstrategie« worden dergelijke plannen voor de inrichting sinds 2008 ook aan de Duitse kant bij bestuur en politiek duurzaam vastgelegd. De ommekeer volgens plan van de visie dat de rivier alleen een nutslandschap zou zijn, moet planten en dieren een beter leefmilieu geven, maar tegelijkertijd het belang van de mens bij bescherming voor hoog water en ontspanning naast de deur niet verwaarlozen en het levendige Vechtdal openstellen voor »kleinschalig toerisme«. De sculpturen voor het project raumsichten zullen deze tekenen van ontwikkeling kunstzinnig weerspiegelen.

> www.geheimoverdegrens.nl